"Eenvoud in vorm en kleur" 

Niek Geelen & Hubert Herberghs

14 dec 2002 - 7 jan 2003

Uit persbericht (dec. 2002)

Objecten van Niek Geelen (Grevenbicht) en schilderijen van Hubert Herberghs (Weert)  zijn door de Culturele Werkgroep Stein samen gebracht in een tentoontelling in de Terpkerk in Oud-Urmond. Het bindende element tussen de werken van beide kunstenaars is de eenvoud.

Keramist Niek Geelen is althans in de regio de bekendste van beide exposanten. In augustus j.l. is op het Beatrixplein in Berg aan de Maas zijn Oogstmonument onthuld. Op de tentoonstelling is kleiner werk uit de laatste jaren te zien, waarbij de nadruk ligt op keramiek. Niek Geelen studeerde o.a. aan de afdeling keramische vormgeving van de Academie voor Beeldende Kunsten in Maastricht. Inspiratie voor zijn werk vindt hij in de harmonie van vormen en kleuren in de natuur. Zonder die vanzelfsprekende harmonie te willen verstoren voegt Niek Geelen echter zoveel toe, dat er iets nieuws ontstaat, waaruit zijn invloed in de natuur zichtbaar wordt.

Hubert Herberghs stamt uit een oudere generatie en heeft een andere achtergrond. Jarenlang was hij docent tekenen, sinds zijn pensionering wijdt hij zich volledig aan het schilderen. Op deze tentoonstelling, de eerste sinds lange tijd, hangen werken uit de de laatste jaren. Gelet op de expositie-ruimte koos Herberghs voor veertien grote doeken. Herberghs is een langzame schilder. Hij heeft steeds slechts één werk onder handen. Dat werk beheerst dan zijn hele denken, totdat hij kan zeggen, dat af is. Het kenmerk is ook hier eenvoud in vorm en kleur. Maar die eenvoud is bedrieglijk. De schilder heeft niet de bedoeling een boodschap of een gedachte door te geven. Daarom hebben de werken ook geen titel, maar zij klinken als een welluidend muziekstuk, en dat wil Hubert Herberghs.

Vernissage was op 13 december 2002

Als inleiding las Gerdi van den Elzen gedichten voor van Hubert Herberghs

Muzikaal intermezzo werd verzorgd door: Ruud Peeters, op gitaar met hedendaagse klassieke muziek

ARTIKEL

Hubert Herberghs, een knipoog naar het verleden

In de buitengebieden van Weert, in een oud huis, woont en werkt Hubert Herberghs aan zijn schilderijen. Hij is daar ooit neergestreken als docent aan het Bisschoppelijk College en later aan de Kweekschool. In de jaren vijftig behaalde hij zijn MO-akte in Den Haag, ver van zijn geboorteplaats Heerlen (1933). Al tijdens zijn jaren als docent, maar vooral daarna heeft hij gewerkt aan zijn vrije werk, dat ook een paar maal in een expositie te zien was.

En nu is er na lange tijd eindelijk weer een gelegenheid het eigenzinnige werk van Hubert Herberghs te zien. Niet dat het van hemzelf zo nodig moet, enige zetjes van vrienden hebben hem over de drempel geholpen. Zijn laatste bedenkingen tegen een tentoonstelling verdwenen bij het bezoek aan de expositie-ruimte, het Terpkerkje in Urmond. Zeer gecharmeerd was en is hij van de mogelijkheden in die ruimte. Regelmatige bezoekers zien de Terpkerk wellicht niet meer zo als kerk, Hubert Herberghs daarentegen wel. Dat beeld van de kerk vertaalde hij direct in het aantal schilderijen, dat hij wilde laten zien. Het zou moeten gaan om veertien werken conform het normale aantal voorstellingen aan de muren in de kerk. Deze keuze is een knipoog naar het verleden. Hubert Herberghs zocht na zijn HBS-tijd op het Bernardinus in Heerlen bewust een opleiding in een minder door kerk en godsdienst beinvloede omgeving.

Veertien schilderijen wilde hij dus laten zien, een groot aantal voor hem, want hij is een langzame schilder, die niet onder tijdsdwang wil werken. Als dichter, want ook dat is Hubert Herberghs, beschrijft hij zijn schilderen als volgt: “Het schilderij / dat ik maak / zegt mij / hoe het moet / in zo’n verbazingwekkend / langzaam tempo / dat ik denk: / lui schilderij”. Gelukkig had hij veel meer werken gereed staan, zodat de komende expositie geen zware inbreuk op het dagelijks leven zou maken.

In een ander gedicht zegt hij van de schilder: “Hij kneedt kleuren / tot geluid / luistert / hoe het klinkt.” In de praktijk heeft het schilderen voor Hubert Herberghs een vast patroon. Steeds hangt er een doek aan de muur van zijn atelier, kwasten en verf liggen klaar, en als de tijd er rijp voor is komt de schilder in actie. Is het schilderij af, dan krijgt het een plaats aan de muur in keuken en blijft daar hangen tot het volgende af is. Afhankelijk van de tevredenheid van schilder krijgt het een plaats in de kamer of gaat terug naar het atelier, en zal daar blijven staan, tot de schilder weet wat hij ermee moet. En dat kan een tijd duren. Hubert Herberghs is alleen bezig met het schilderij aan de muur van het atelier. Na de eerste streken heeft dat bezig zijn overigens vaak slechts plaats in zijn hoofd. Rustig in een stoel voor het doek zitten en kijken, “gewoon het schilderij afkijken”. Het schilderen komt wel. Eerst moet er aandacht zijn voor het geheel én voor het detail, voor het evenwicht in vorm en kleur. Het geheel moet uiteindelijk klinken als een welluidend muziekstuk. Eer het zover is kan het schilderij vele veranderingen hebben ondergaan, want een detail dat de schilder bevalt, verplicht hem soms tot ingrijpende wijzigingen elders op het doek. Maar eens komt het moment, dat het klinkt. Het schilderij is af, krijgt een eenvoudige lijst en keuken en kamer krijgen een nieuw werk aan de muur.

Een ingrijpende verandering in die ruimten is dat echter niet. De schilderijen hebben een standaard maat en, althans ogenschijnlijk, dezelfde kleuren. Ook de afgebeelde vormen, beter de verdeling in vlakken, vertonen onderling verwantschap.

De schilder heeft genoten van het hele proces van wit linnen naar een kleurrijk doek, van het maken van de compositie en zegt dan: het is klaar en laat het vervolgens aan de kijker over te bepalen wat hij ziet. Hubert Herberghs helpt hem daarbij niet. Zijn werken hebben geen titel, want hij wil geen boodschap doorgeven. Het schilderij vertelt geen verhaal. Er is geen sprake van enige figuratie, ofschoon een kijker vrij is in een bepaald vlak een gestileerde vorm te zien. Geamuseerd zal de schilder een dergelijke interpretatie aanhoren en zijn mond houden. Ook een poging zijn werken onder te brengen in een bepaalde stroming, van Malewitsch via Mondriaan tot Cobra enz. beluistert hij welwillend en niet veel meer dan dat.

De schilderijen van Hubert Herberghs hebben wel een verhaal door de kleur, en dat is het verhaal van een optimistisch, goed gehumeurd mens. Zijn korte gedichten onderstrepen zijn opgewekte karakter. Ook in een overwegend zwart schilderij zit altijd nog iets roods of geels, omdat het erbij hoort vanwege het evenwicht. Hubert Herberghs denkt, schildert, kijkt en corrigeert. Alleen buiten, rond het huis, hoeft slechts gekeken te worden hoe de in het voorjaar gekortwiekte struiken en bramen het uitzicht en doorloop langzaam veranderen. In een keurig geordend tuintje heeft de schilder geen interesse, de natuur mag zijn gang gaan, alleen het schilderij aan de muur in het atelier moet klinken als een welluidend muziekstuk. _________

Piet Spaan